Ik ben ongerust

Israël verscheurd van binnenuit: het gevaar voor het Joodse volk

Wanneer de onderlinge verdeeldheid gevaarlijker wordt dan de vijand van buitenaf

De grootste bedreiging voor het Joodse volk komt niet altijd van buitenaf. Soms schuilt het grootste gevaar juist binnen onze eigen gemeenschap. Omdat we langzaam zijn vergeten dat we, ondanks al onze verschillen, bij elkaar horen. Israël is ons historische thuisland. Het land van het Joodse volk dat duizenden jaren van vervolging, moord en ballingschap heeft overleefd.

De tegenstellingen tussen religieus en seculier, links en rechts, tussen voor- en tegenstanders van de dienstplicht voor jesjiva studenten en tussen verschillende opvattingen over de toekomst van Israël worden steeds scherper. Maar achter al die politieke discussies schuilt een veel belangrijkere vraag:

Zien we elkaar nog als broeders en zusters van hetzelfde volk?

Een pijnlijke les uit onze eigen geschiedenis

Wie de Joodse geschiedenis kent, weet dat interne verdeeldheid geen nieuw verschijnsel is. Sterker nog, een van de grootste tragedies uit onze geschiedenis draagt precies die waarschuwing in zich. In het jaar 70 is de Tweede Tempel in Jeruzalem door de Romeinen verwoest. Terwijl de Romeinse legers de stad belegerden, waren Joodse groeperingen verwikkeld in een felle onderlinge strijd. In plaats van gezamenlijk weerstand te bieden aan de vijand, bevochten zij elkaar.

De Talmoed (Joma 9b) een confronterende vraag: waarom is de Tempel verwoest? Het antwoord is even kort als schokkend: Sinat chinam, ongegronde haat tussen Joden.

Niet een gebrek aan religieuze kennis, niet een gebrek aan rituelen, maar de manier waarop het Joodse volk met elkaar omging stond volgens onze rabbijnen aan de basis van de ondergang. De verwoesting van de Tempel werd gevolgd door eeuwen van vervolging en ballingschap. De Talmoed maakt ons duidelijk dat de oorzaak van die tragedie niet alleen bij de Romeinen gezocht moet worden.

Dit is ook de les van vandaag.

Van politieke tegenstander tot vijand

Wie de Israëlische politiek volgt, ziet hoe gemakkelijk meningsverschillen omslaan in persoonlijke vijandschap. Een politicus met een andere overtuiging is niet langer simpelweg een tegenstander. Hij wordt uitgemaakt voor een gevaar voor de staat. Een bevolkingsgroep die anders leeft, wordt beschuldigd van het ondermijnen van de samenleving. En wie een verkiezing verliest, spreekt soms alsof daarmee meteen het voortbestaan van de democratie of zelfs van Israël op het spel staat. Op de sociale media is de toon nog veel harder. Daar lijken beledigingen, verdachtmakingen en het publiekelijk vernederen van anderen bijna een normaal onderdeel van het politieke debat te zijn geworden.

Wanneer Joden elkaar als vijanden gaan behandelen, hoeft een buitenlandse vijand alleen nog maar toe te kijken hoe wij onszelf verzwakken.

Natuurlijk zijn er serieuze meningsverschillen. Over veiligheid, de rechtspraak, de rol van religie in de staat, de militaire dienstplicht en de verdeling van maatschappelijke lasten. Het zijn belangrijke onderwerpen waarover gediscussieerd moet worden.

Maar hoe groot het meningsverschil ook is, het geeft niemand het recht om een ander deel van het Joodse volk af te schrijven of economische lasten op te leggen en zelfs te arresteren voor hetgeen wat zij zijn. Dit gebeurt  helaas wel.

Wat het Jodendom ons leert

Juist hier heeft de Joodse levensvisie een boodschap die vandaag bijzonder actueel is. Een van de centrale gedachten in het Jodendom is Ahavat Jisrael: liefde voor iedere Jood, ongeacht zijn afkomst, levenswijze, maatschappelijke positie of religieuze niveau.

De Baal Sjem Tov, de grondlegger van het chassidisme, benadrukte dat iedere Jood van onschatbare waarde is. Niet alleen de grote rabbijn of de toegewijde jesjiva student, maar ook de eenvoudige Jood die misschien weinig van zijn eigen religieuze achtergrond weet. De waarde van een Jood wordt niet alleen bepaald door zijn politieke overtuiging, zijn kleding, de synagoge die hij bezoekt of de partij waarop hij stemt.

De Alter Rebbe, Rabbi Sjneur Zalman van Liadi, legt uit dat de diepste verbondenheid tussen Joden voortkomt uit hun ziel. Lichamelijk zijn mensen verschillend, maar op het niveau van de ziel vormen zij één geheel.  Dat betekent niet dat alle gedrag of overtuigingen juist zijn. Het betekent wel dat kritiek op iemands opvattingen nooit een reden mag zijn om de liefde voor de persoon zelf op te geven.

Religieus en seculier: twee werelden, één volk

Een van de moeilijkste problemen binnen Israël is de kloof tussen de religieuze en seculiere bevolking. Vanuit delen van de seculiere samenleving klinkt de beschuldiging dat de charedische gemeenschap onvoldoende bijdraagt aan de gezamenlijke lasten. Vooral de vrijstellingen en uitstelregelingen rond militaire dienst voor jesjiva studenten leiden tot groeiende boosheid. Binnen de charedische gemeenschap leeft daarentegen de diepe overtuiging dat de studie van de Thora geen privé aangelegenheid is. Het is een element waarvan het voortbestaan van het Joodse volk afhankelijk is.

Voor veel charedische gezinnen is de jesjiva niet zomaar een onderwijsinstelling.Het is het de basis van het bestaan en de plek waar de Joodse traditie, die duizenden jaren onder de moeilijkste omstandigheden bewaard is gebleven en aan elke generatie wordt doorgegeven.

Daarbij komt de angst dat verplichte militaire dienst niet uitsluitend gevolgen heeft voor de studie, maar ook voor de religieuze levenswijze en identiteit van jonge charedische mannen.

Tegelijkertijd mogen de zorgen van gezinnen waarvan zonen en dochters langdurig in het leger dienen, gewond raken of zelfs sneuvelen, evenmin worden genegeerd.

Wanneer de ene groep wordt afgeschilderd als profiteurs en de andere als vijanden van de Thora, is het gesprek eigenlijk al verloren voordat het begonnen is.

De chassidische benadering vraagt iets anders: probeer eerst te begrijpen wat de ander werkelijk beweegt. Achter een harde opstelling kunnen oprechte angst, verdriet en zorgen om de toekomst schuilgaan.

Niet iedere seculiere Jood is tegen religie. En niet iedere charedische Jood die de dienstplicht afwijst, is onverschillig tegenover de veiligheid van Israël.

Wie dat onderscheid niet meer wil maken, draagt zelf bij aan de verdeeldheid die hij zegt te bestrijden.

Het Joodse volk heeft nooit bestaan uit mensen die allemaal hetzelfde dachten.

Al in de Talmoed vinden we discussies tussen grote geleerden. De scholen van Hillel en Sjammai verschillen fundamenteel van mening over tal van vraagstukken. Toch leert de Talmoed in Eroevin 13b dat zowel de woorden van de ene als die van de andere school deel uitmaken van de levende Thora. 

Dat is een actuele les. Je hoeft niet alle meningen gelijkwaardig of juist te vinden. Je moet wel bereid blijven de ander als mens te zien en zijn woorden eerlijk te beoordelen.

De bescherming tegen de verdeeldheid is het simpele vertrouwen op G’d,  nederigheid, zelfonderzoek en liefde voor de ander nodig.

Onze vijanden maken geen onderscheid

Er is nog een reden waarom de verdeeldheid zo gevaarlijk is.

De vijanden van het Joodse volk maken geen onderscheid tussen een religieuze Jood en een seculiere inwoner van Tel Aviv, een kolonist uit Samaria of een linkse activist uit Haifa. Voor antisemieten is een Jood in de eerste plaats een Jood.

Hitler heeft ons dit tenslotte geleerd. De ‘trein naar Auschwitz was voor elke Jood’.

Ook de terreuraanslagen van 7 oktober 2023 maakten op brute wijze duidelijk dat onze interne verschillen geen betekenis hebben voor onze vijanden.

Juist in tijden van oorlog en gevaar zien we vaak de andere kant van de Israëlische samenleving: mensen die alles opzij zetten om elkaar te helpen, vrijwilligers uit alle bevolkingsgroepen, gezinnen die vreemden opvangen en organisaties die hulp bieden zonder  naar iemands politieke of religieuze overtuiging te vragen.

Dan blijkt dat de onderlinge verbondenheid nog altijd bestaat.

Waarom moet er eerst een ramp gebeuren voordat we elkaar weer als één volk herkennen?

Een van de belangrijkste uitgangspunten van het jodendom is:

Kol Jisrael arevim ze lazeh, heel Israël is verantwoordelijk voor elkaar.

Een Jood kan zich niet losmaken van het lot van een andere Jood.

We hebben allen dezelfde geschiedenis. We zijn geestelijk met elkaar verbonden. Wanneer één deel van het volk lijdt, raakt dat iedereen. En wanneer één deel van het volk systematisch wordt vernederd, buitengesloten of als minderwaardig wordt behandeld, verliest het hele volk zijn kracht.

Eenheid is de voorwaarde voor het bestaan van Israel

Israël heeft een sterk leger nodig. Het heeft een betrouwbare rechtspraak, verantwoordelijke politici, een gezonde economie en goed functionerende democratische instellingen nodig.

Maar alles kan op den duur onder druk komen te staan wanneer de onderlinge verbondenheid verdwijnt. Een leger kan een land verdedigen tegen vijanden van buitenaf. Geen enkel leger kan  het vertrouwen herstellen tussen bevolkingsgroepen die elkaar niet respecteren. De Joodse geschiedenis leert dat macht en politieke zelfstandigheid kostbare zaken zijn, maar geen garantie vormen voor het voortbestaan van een volk.

Daar is meer voor  nodig.

De opdracht van onze generatie

Tweeduizend jaar hebben Joden gebeden om terug te keren naar Jeruzalem. Generaties lang is de herinnering aan de verwoesting van de Tempel levend gehouden. Maar wat heeft die herinnering werkelijk voor betekenis wanneer we vandaag opnieuw toestaan dat onderlinge haat ons uit elkaar drijft?

Ons thuis

De staat Israël staat voor enorme uitdagingen. De dreiging van buitenaf is heel ernstig. Maar daarnaast moeten we de andere dreiging onder ogen zien: het gevaar dat we van binnenuit uit elkaar vallen.

De verwoesting van de Tweede Tempel laat zien hoe gevaarlijk onderlinge haat kan worden.

De legers uit de Arabische landen zijn zich aan het verenigen om uiteindelijk het front tegen  Israël   te vormen, het antisemitisme in de wereld verspreid zich als een besmettelijke ziekte. Israël is in existentieel gevaar en daar moeten wij ons op concentreren. 

De bescherming van G’d is nodig en dat kan alleen als wij een eenheid vormen. 

Wordt wakker Israël!!

Lea Farkash

Gerelateerde berichten

2 reacties

Laten we bidden voor luisteren naar elkaar en elkaar als leden van één lichaam zien geschapen naar G’ds evenbeeld

De Heere behoede en bescherme u, de Heere doet Zijn Aangezicht over u lichten de Heere verheffe Zijn Aangezicht over u en geve u Zijn volle Shalom. Net zoals Mozes zijn staf oprichtte en een ieder die daar naar keek niet dood ging van de slangen, zo bid ik dat een ieder het Aangezicht van de Heere zal zoeken. In Zijn beeld worden veranderd naar diegene die Hij bedoeld heeft dat we zullen zijn. Naar Zijn beeld en gelijkenis. Veranderd worden naar Zijn beeld, zoals Hij het heeft bedoeld.

Reageer


5 × drie =